ಬೃಹದ್ದೇವತೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವ 28 ಋಷಿಕೆಯರ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತೇ? ~ ಸನಾತನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೂಲ ಪಾಠಗಳು #49

ಪೂರ್ವದ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಪುರುಷ ಋಷಿಗಳ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಸ್ತ್ರೀ ಋಷಿಯರ ಹೆಸರು ತಿಳಿದಿದೆಯೆ? ಮಂತ್ರದ್ರಷ್ಟಾರರೂ ಆದ  ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿಯರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ  ಹೆಸರನ್ನು, ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಮಂತ್ರ / ಸೂಕ್ತಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ  ~ ಗಾಯತ್ರಿ ಶೌನಕ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಬೃಹದ್ದೇವತಾ ಮಹತ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿಯರ ಉಲ್ಲೇಖವಿದ್ದು, ಅದು ಹೀಗಿದೆ: ಘೋಷಾ ಗೋಧಾ, ವಿಶ್ವವಾರಾ, ಅಪಾಲೋಪನಿಷನ್ನಿಷತ್ | ಬ್ರಹ್ಮಜಾಯಾ ಜುಹೂರ್ನಾಮ ಅಗಸ್ತ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವಸಾದಿತಿಃ || ಇಂದ್ರಾಣೀ ಚೇಂದ್ರಮಾತಾ ಚ ಸರಮಾ ರೋಮಶೋರ್ವಶೀ | […]

ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮ : ಭಾಷೆ ಅರ್ಥ ಪಡೆಯುವುದು ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ

ಭಾಷೆ ಎಷ್ಟೇ ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದಾದರೂ ಅದನ್ನು ಬಲ್ಲವರಿಗಷ್ಟೆ ಪ್ರಯೋಜನ. ಮತ್ಯಾವುದೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆ, ಅಗತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳೇ ಅಲ್ಲಿ ಸಂವಹನದ ಆಕರಗಳಾಗಿ ಒದಗುತ್ತವೆ ~ ಗಾಯತ್ರಿ ನಾವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಅರ್ಥ ಇರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವಂಥವರು. ಆಡುವ ಪ್ರತಿ ಮಾತಿಗೂ ಅರ್ಥ ಇರಬೇಕೆಂದು ಅಪೇಕ್ಷೆ ಪಡುವವರು. ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಮಾತು, ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯ ಕೆಲಸಗಳು ನಮಗೆ ಸಮಯದ ಅಪವ್ಯಯದಂತೆ ತೋರುವುದು. ಆದರೆ ನಾವು ಕಾರಣಸಹಿತ ಕೆಲಸಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅರ್ಥಸಹಿತ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ […]

ರೈತನ ಕಾಳು, ದೇವರ ಕಾಳು : ನಾನಕರ ಬಾಲ್ಯದ ಒಂದು ಕಥೆ

ಬಾಲಕ ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ. ಹೊಲದ ದಿಬ್ಬದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಕಾಯತೊಡಗಿದ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಗೋಧಿಯ ತೆನೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಬಾಲಕ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದವು. ತೆನೆಯಿಂದ ಗೋಧಿಯ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನತೊಡಗಿದವು….  ಒಂದೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕ. ಅವನು ವ್ಯವಹಾರ ಜ್ಞಾನ ಕಲಿಯಲೆಂದು ತಂದೆ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಅವನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾಡು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ, ಭಗವಂತನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಒಮ್ಮೆ ಅದೇ ಊರಿನ ವೃದ್ಧನೊಬ್ಬ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಹೊರಟ. ತನ್ನ ಗದ್ದೆ ನೊಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಜನ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆ ಬಾಲಕ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ, […]

ತುಳಸಿ ಎಂಬ ವೃಂದಾ ದೇವಿಯ ಕಥೆ ಗೊತ್ತೇ?

ತುಳಸಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿರುವುದು ತನ್ನ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅನ್ನುವುದು ಒಂದು ಕಾರಣವಾದರೆ, ಶ್ರದ್ಧಾವಂತರು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಕರ ಪಾಲಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾವುಕ ಕಾರಣವೂ ಇದೆ. ಅದು, ವೃಂದಾ ದೇವಿಯ ಜೀವನಗಾಥೆ…. (ಇಂದು ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿ – ತುಳಸೀ ಪೂಜೆ) ~ ಗಾಯತ್ರಿ  ತುಳಸಿ ನಾವು ದಿನನಿತ್ಯ ಒಡನಾಡುವ ದೇವತೆ. ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಆರೋಗ್ಯಬಾಧೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಕೈಚಾಚಿನಲ್ಲಿ ಒದಗಿಬರುವ ಮಹಾಮಾತೆ. ಕೆಮ್ಮು, ಗಂಟಲ ಸಮಸ್ಯೆ, ಶೀತ, ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಕಾಟ, ತಲೆ ನೋವು, ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ – ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ತುಳಸಿಯ […]

ವಿವಿಧ ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುವ ಗಣಪತಿಯ ಜನ್ಮ ಕಥೆ

ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಘ್ನೇಶ್ವರನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕೆಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾಠಾಂತರಗಳನ್ನು ಚುಟುಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಥೆ ಅಧಿಕೃತ, ಯಾವುದು ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಅನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ! ಏಕೆಂದರೆ, “ಮನಸಿನಂತೆ ಮಾದೇವ”…. “ನೋಟದಂತೆ ಕಾಣ್ಕೆ”!! ~ ಗಾಯತ್ರಿ ಮನಸಿನಂತೆ ಮಹಾದೇವ ಅನ್ನುವ ಮಾತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವ ಅಂದರೆ ಭಗವಂತ. ನಿರಾಕಾರವೂ ನಿರ್ಗುಣವೂ ಆದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪರಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಸಾಕಾರವೂ ಸಗುಣವೂ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದು ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ, ಧ್ಯಾನಿಗಳ ಕಾಣ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದ್ರಷ್ಟಾರರ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ. ಜೊತೆಗೆ, ಸನಾತನ ಧರ್ಮ, […]

ಅಧ್ಯಾತ್ಮವೇ ಭಾರತದ ಆತ್ಮ : ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವಿಶೇಷ

ಭಾರತ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗುರುತು ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲೂ ಒಂದು ಎಳೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಡಿಯ ಭೂಪಟ ಭಾರತವಾಗುವ ಮೊದಲೂ ಈ ಭೂಭಾಗದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಭರತ ಖಂಡ ಎಂದೇ ಕರೆದಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಜೊತೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡ ಮನುಷ್ಯರ ಭಾವತಂತು. ದೇಶವೆಂದರೆ ಗಡಿ ಗುರುತಲ್ಲ, ದೇಶವೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರು…. ~ ಚೇತನಾ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ, ಆತ್ಮವಿದೆ. ರಾಜಕಾರಣ ಯುರೋಪಿನ ಆತ್ಮವಿದ್ದಂತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯೇ ಆತ್ಮ. ಧರ್ಮ […]

ಋಷಿ ಪರಂಪರೆ: ಸತ್ಯದ ಬೆಳಕುಂಡು ಬೆಳಗಿದ ಸಾಧಕರು

ವೇದಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರ ರಚಯಿತರಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಋಷಿಗಳೆಂದರೆ ಯಾರು? ಋಷಿ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವೇನು? ಅರಿಯುವ ಕಿರು ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿದೆ… ~ ಗಾಯತ್ರಿ  ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ  ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ‘ಜಗದ ಪರಿವೆಯೇ ಇಲ್ಲದೇ, ಜಗದೀಶನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಅಂತಃ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದವನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಅದಮ್ಯವಾದ ದಿವ್ಯಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡವನು, ಜಗತ್ತಿನ ಸತ್ಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅರಿವಿಗೆ ತರಿಸಿಕೊಂಡವನು (ಸ್ವತಃ ಪ್ರಮಾಣ), ಅಂತಹ ಸತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಭಗವಂತನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡವನು ಋಷಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ’ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ‘ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ […]

ಗೆಳೆತನವೊಂದು ‘ಸಕಲ ಸಂಬಂಧ’

ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳೂ ಒಂದು ಕಾರಣದ ಎಳೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತವೆಯಾದರೆ, ಗೆಳೆತನ ಅಕಾರಣವಾಗಿ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೊತೆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳೂ ಗೆಳೆತನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರಷ್ಟೆ ಅವು ಪರಿಪೂರ್ಣವೆನ್ನಿಸುತ್ತವೆ!  ~ ಗಾಯತ್ರಿ  ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದ ಬಾಂಧವ್ಯವೆಂದರೆ, ಅದು ಗೆಳೆತನ. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಧಾವಂತ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹಾಗೂ `ಬಲಶಾಲಿಗಷ್ಟೆ ಬದುಕು’ ಅನ್ನುವಂಥ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಗೆಳೆತನದ ಹೆಸರು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ದುರುಪಯೋಗವಾಗಿದೆ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗದು. ಆದರೂ ಈತನಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ಕಾರಣ ಬಾಂಧವ್ಯವೇ. ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು […]

ಮೆ ಆಜಾದ್ ಹೂಂ, ಆಜಾದ್ ಹಿ ರಹೂಂಗಾ!! : ಈ ಘೋಷಣೆಯ ನಿಜಾರ್ಥ ಗೊತ್ತೆ?

ನಾನು ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ”. ಆಜಾದ್ ಈ ಮಾತನ್ನು ಭೌತಿಕ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಜೀವಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಆಜಾದ್, ಅದನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ತರದಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದ್ದ. ಅದು ಹೇಗೆ ಗೊತ್ತೇ? ಈ ಲೇಖನ ನೋಡಿ. ಅಂದ ಹಾಗೆ, ಇಂದು ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯ ಜನ್ಮದಿನ ~ ಗಾಯತ್ರಿ ಇಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಸೇನಾನಿ, ಹುತಾತ್ಮ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಆಜಾದ್ ಜನ್ಮದಿನ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಸ್ವತಂತ್ರಭಾರತದ ಕನಸುಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದ ಆಜಾದ್, ಜೀವತೆತ್ತಿದ್ದೂ ಆ ಕನಸು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ […]

ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಾತೃದೇವತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ : ಜನನಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮೃತ್ಯು ದೇವತೆ ಕೂಡಾ!

ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ  ಅಂಶ ತಾಯಿ ಭಾವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರಲ್ಲೂ ಕೂಡಾ ಅದು ಇರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಮಾತೃಭಾವವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಮಾತೃದೇವತೆಯ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆಯುವುದು ಕೂಡ ಸುಲಭ. ಆದರೆ, ಆ ಭಾವ ಜಾಗೃತಿ, ಜೈವಿಕವಾಗಿ ತಾಯಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಕಷ್ಟ!  ~ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಾತೃದೇವತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ಎನ್ನದೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಮಾತೃದೇವತೆಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿತ್ತೆಂದು ಪುರಾಣ ಕಥನಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಂತೂ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ […]