ಜ್ಞಾನ, ಧ್ಯಾನ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಶೌಚದ ಕುರಿತು : ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್

ಅಭೇದದರ್ಶನಮ್ ಜ್ಞಾನಮ್ ಧ್ಯಾನಮ್ ನಿರ್ವಿಷಯಮ್ ಮನಃ | ಸ್ನಾನಮ್ ಮನೋಮಲತ್ಯಾಗಃ ಶೌಚಮ್ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ || ಮೈತ್ರೇಯೀ ಉಪನಿಷತ್ | 3.2 || ಅರ್ಥ: ಜೀವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಒಂದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ಜ್ಞಾನವು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ದೂರವಿಡುವದೇ ಧ್ಯಾನವು. ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದೇ ಸ್ನಾನವು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದೇ ಶೌಚವು. ತಾತ್ಪರ್ಯ : ಜೀವ – ಬ್ರಹ್ಮರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೋಡುವುದು ಅಜ್ಞಾನ. ಇದರಿಂದ ಭೇದಬುದ್ಧಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಐಹಿಕ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೆ ನಮಗೆ ಏಕಾಗ್ರತೆ […]

ಶರೀರವೇ ದೇವಮಂದಿರ : ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್

ವೇದಕಾಲದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿ ಮೈತ್ರೇಯಿ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರ ಪತ್ನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಳು. ‘ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್’ ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಉಪನಿಷತ್ಕಾರಳೆಂದೂ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿರುವಳು ~ ಅಪ್ರಮೇಯ   ದೇಹಃ ದೇವಾಲಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸಃ ಜೀವಃ ಕೇವಲಃ ಶಿವಃ | ತ್ಯಜೇತ್ ಅಜ್ಞಾನನಿರ್ಮಾಲ್ಯಮ್ ಸಃ ಅಹಮ್ ಭಾವೇನ ಪೂಜಯೇತ್ ||2. 1 || ಅರ್ಥ:  ಶರೀರವೇ ದೇವಮಂದಿರವಾಗಿದೆ, ಜೀವನೇ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವ ನೈರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು (ಪೂಜೆಗಿಟ್ಟ ಹೂವಿನ ಅವಶೇಷಗಳು – ಪ್ರಸಾದ) ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಾನು ಎನ್ನುವ ಅಭೇದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. […]

ಭ್ರಷ್ಟರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ : ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್

ದ್ರವ್ಯಾರ್ಥಮ್ ಅನ್ನವಸ್ತ್ರಾರ್ಥಮ್ ಯಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾರ್ಥಮ್ ಏವ ವಾ | ಸಂನ್ಯಸೇತ್ ಉಭಯಭ್ರಷ್ಟಃ ಸಃ ಮುಕ್ತಿ ನ ಆಪ್ತುಮ್ ಅರ್ಹತಿ || ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್ | 20 || ಅರ್ಥ: ಯಾರು ಧನ, ಅನ್ನ, ವಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೋ , ಅವನು ಉಭಯಭ್ರಷ್ಠನಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ ತಾತ್ಪರ್ಯ : ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿ ಮೈತ್ರೇಯಿ ಮಾತೆಯ ಶ್ರುತಿವಾಕ್ಯ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಸಂನ್ಯಾಸ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಕಳ್ಳರು, ಸುಳ್ಳರು, ಮೋಸ,ವಂಚನೆ,ದ್ರೋಹ ಗಳನ್ನೇ ಪುರುಷಾರ್ಥವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ ವೇಷಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ […]

ಸಂನ್ಯಾಸವೆಂದರೆ …. ~ ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್

ಕರ್ಮತ್ಯಾಗಾತ್ ನ ಸಂನ್ಯಾಸಃ ನ ಪ್ರೇಷೋಚ್ಚಾರಣೇನ ತು | ಸಂಧೌ ಜೀವಾತ್ಮನೋಃ ಐಕ್ಯಮ್ ಸಂನ್ಯಾಸಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ||ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್ ; 3.17|| ಅರ್ಥ: ಕೇವಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ, ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಪ್ರೇಷಗಳನ್ನು) ಉಚ್ಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಯಾರೂ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಾತ್ಮರ ಐಕ್ಯವೇ ಸಂನ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅದ್ವೈತದ ಅದ್ಭುತ ದರ್ಶನ : ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್

ನಾನು ಜೀವವೂ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೂ ಜಗತ್ತೂ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತುಗಳ ರೂಪವೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವ ಮೈತ್ರೇಯಿಯ ದರ್ಶನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಇದು ಅದ್ವೈತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ದರ್ಶನ ~ ಅಪ್ರಮೇಯ ಅಹಮ್ ಅಸ್ಮಿ ಪರಃ ಚ ಅಸ್ಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಅಸ್ಮಿ ಪ್ರಭವಃ ಅಸ್ಮಿ ಅಹಮ್ | ಸರ್ವಲೋಕಗುರುಃ ಚ ಅಸ್ಮಿ ಸರ್ವಲೋಕೇ ಅಸ್ಮಿ ಸಃ ಅಸ್ಮಿ ಅಹಮ್ |ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್|| ಅರ್ಥ: ನಾನು ಜೀವವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಪರಬ್ರಹ್ಮವೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಜಗತ್ತೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಗುರುವೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ […]

ಚಿಂತೆಯೂಡದಿದ್ದರೆ, ಶಾಂತವಾಗುವುದು ಚಿತ್ತ :ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್

“ಉರುವಲನ್ನು ಹಾಕದೆ ಇದ್ದರೆ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತುರಿಯಬಲ್ಲದೆ? ಇಲ್ಲವಲ್ಲ!? ಹಾಗೆಯೇ…. ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ಉಣಿಸದೆ ಹೋದರೆ, ಮನಸ್ಸು ಕೂಡಾ ವಿಚಲಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಅನ್ನುತ್ತಾಳೆ  ಉಪನಿಷತ್ಕಾರಿಣಿ ಮೈತ್ರೇಯಿ  ~ ಅಪ್ರಮೇಯ ಯಥಾ ನಿರಿಂಧನಃ ವಹ್ನಿಃ ಸ್ವಯೋನೌ ಉಪಶಾಮ್ಯತಿ | ತಥಾ ವೃತ್ತಿಕ್ಷಯಾತ್ ಚಿತ್ತಮ್ ಸ್ವಯೋನೌ ಉಪಶಾಮ್ಯತಿ || ಮೈತ್ರೇಯಿ ಉಪನಿಷತ್ : 3 || ಅರ್ಥ: ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟದೆ ಇರುವಾಗ ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಶಾಂತವಾಗುವುದೋ; ಹಾಗೆಯೇ, ಯಾವುದೇ ಉಣಿಸನ್ನು (ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು) ಒದಗಿಸದೆ ಹೋದರೆ ಚಿತ್ತವು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.