ದೀಪಾವಳಿ : ಹಬ್ಬಕ್ಕೊಂದು ಕಥೆ, ಕತೆಗೊಂದು ಹಬ್ಬ!

ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೊಂದು ಕಥೆ, ಕಥೆಗೊಂದು ಹಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ. ದೀಪಾವಳಿಯೂ ಇದರಿಂದ ಹೊರತಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ರೀತಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿವೆಯಷ್ಟೆ… ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕತೆಗಳೂ…! ~ ಸ.ಹಿರಣ್ಮಯಿ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗೆ ಹಲವು ಹಿನ್ನೆಲೆ.  ಇದಕ್ಕೆ ರಾಮ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದ ಅವಧಿಯೆಂಬ ಸಡಗರವಿದೆ. ಕಂಟಕಪ್ರಾಯನಾಗಿದ್ದ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯೊಡಗೂಡಿ ಸಂಹರಿಸಿದ ದಿನವೆಂಬ ಸಂಭ್ರಮವಿದೆ. ವಾಮನ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾಗಿ ಬಲಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಕಥೆಯಿದೆ. ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ದಿನವೆಂಬ ಕಾರಣವೂ ಇದೆ! […]

ಮಾರಿಷೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪ್ರಚೇತರು : ಪುರಾಣ ಕಥಾ ಸರಣಿ

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತರೆ ಸಾಕು, ಇಂದ್ರ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ನಡುಕ! ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಇಂಥದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆತ ತನ್ನ ಅಪ್ಸರೆಯರನ್ನು ಅವರತ್ತ ಕಳುಹಿಸಿ ತಪೋಭಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬಗೆಯ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ತಪೋಭಂಗದ ಕಥೆ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ. ಅಂಥದೇ ಇಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು. ಈ ಕಥೆ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೆ ಸ್ಕಂಧದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆ : ಗಾಯತ್ರಿ ಹೀಗೊಬ್ಬನಿದ್ದ ಕಂಡು ಮಹರ್ಷಿ. ಆತನೂ ಒಮ್ಮೆ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಂತ. ಹೆದರಿದ ಇಂದ್ರ ಪ್ರಮ್ಲೋಚೆ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರೆಯನ್ನು ತಪಸ್ಸು […]

ನಭಗ ಮತ್ತು ನಾಭಾಗ ~ ಭಾಗವತದ ಒಂದು ಕಥೆ : ಪುರಾಣ ಕಥಾ ಸರಣಿ

ಭಾಗವತದ  9ನೇ ಸ್ಕಂಧ, 4ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ  ನಭಗ ಮತ್ತು ನಾಭಾಗರ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ.  ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆ : ಗಾಯತ್ರಿ ಮಹಾರಾಜ ನಭಗ, ನಾಭಾ ಹೆಸರಿನ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರ. ಈ ನಭಗನ ಪುತ್ರರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ನಾಭಾಗ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರು ನಾಭಾಗನು ಇಷ್ಟು ವರ್ಷವಾದರೂ ಮರಳಿಬಾರದಿದ್ದುದರಿಂದ ಆತನೆಲ್ಲೋ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗುವ ವ್ರತ ಕೈಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದು, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪಾಲು ಕೊಡಬೇಕೆನ್ನುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟರು. ನಾಭಾಗ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ತಮ್ಮ […]

ಅವಧೂತ ಯಾವುದರಿಂದ ಯಾವ ಪಾಠ ಕಲಿತ?

ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಅವಧೂತನೊಬ್ಬನು 24 ಗುರುಗಳಿಂದ ಬೋಧನೆ ಪಡೆದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಐವರು ಗುರುಗಳಿಂದ ಅವಧೂತ ಕಲಿತ ಪಾಠಗಳ ಕಿರು ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ :  ಬೇಟೆಗಾರ ಒಂದು ಸಲ ಅವಧೂತನು ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಾಣ ಬಿರುಸುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮದುವೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದು ವಾದ್ಯಗಳ ಸದ್ದನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ಸಂಭ್ರಮದ ಸದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಧೂತನು ಮುಂದೆ ಹೋಗದೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತುಕೊಂಡನು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗಾರನೊಬ್ಬ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ತನ್ನ ಬೇಟೆಯತ್ತ ಗುರಿ ನೆಟ್ಟಿದ್ದನು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ […]

ಇಳೆಯಾಗಿ ಬದಲಾದ ಸುದ್ಯುಮ್ನ, ಮತ್ತು ಚಂದ್ರವಂಶದ ಆರಂಭ : ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು ~ 4

ಮನು, ತನಗೆ ಗಂಡುಮಗುವೇ ಬೇಕೆಂದು ಹಠ ಹಿಡಿದ. ವಸಿಷ್ಠರು ಉಪಾಯಗಾಣದೆ ತಮ್ಮ ಮಂತ್ರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇಳೆಯನ್ನು ಗಂಡಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಗಂಡಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ ಆ ಮಗುವಿಗೆ ‘ಸುದ್ಯುಮ್ನ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಆದರೆ ನಿಯತಿಯ ನಿರ್ಧಾರ ಬೇರೆಯೇ ಇತ್ತು…..  ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆ : ಚೇತನಾ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ | ಆಧಾರ : ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ ವೈವಸ್ವತ ಮನು ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾ ದಂಪತಿಗೆ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಮಕ್ಕಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನುವಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗದೆಹೋದರೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಕಾರ್ಯದ ಒಂದು ಕೊಂಡಿ ಕಳಚಿದಂತೆಯೇ. ಆ […]

ಚಂದ್ರ, ತಾರೆ, ಬುಧ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ~ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು

ಬುಧನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ ಬಂದು, ಗಂಭೀರವಾಗಿ “ಅಮ್ಮಾ, ಮಗನಿಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆ ಯಾರೆಂದು ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ, ತಾಯಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸು” ಅನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಈ ಬುಧನೇ ಚಂದ್ರವಂಶದ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ…. ತಾರಾ, ದೇವಗುರು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಹೆಂಡತಿ. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಚಂದ್ರನು ಗುರುಪತ್ನಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತಾರೆಯೂ ಸುರಸುಂದರನಾದ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮೋಹಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಆಶ್ರಮ ತೊರೆದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಸಾರ ಹೂಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ತಾರಾಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು ಎಂದು ಚಂದ್ರನನ್ನು […]

ತೊಡೆಯ ಮಾಂಸವನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿಟ್ಟ ಶಿಬಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ : ಪುರಾಣ ಕಥೆ

ಶಿಬಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಥೆಯು ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಪರಿಪಾಲನೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೆನೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಬಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ದಾನ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಯಾರೇ ಏನೇ ಕೇಳಿ ಬಂದರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿ ಕೊನೆಗೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಇವನ ತ್ಯಾಗಬುದ್ಧಿಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಯಮಧರ್ಮರು ಆಲೋಚಿಸಿ ಒಂದು ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೂಡಿದರು. ಯಮಧರ್ಮನು ಗಿಡುಗನ ಅವತಾರವಾಗಿಯೂ ಇಂಧ್ರನು ಪಾರಿವಾಳವಾಗಿಯೂ […]

ಭೂಮಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತಂದ ಪ್ರೊಮಿಥ್ಯೂಸ್ : ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು  ~ 35 (ಕೊನೆಯ ಕಂತು)

ಪ್ರೊಮಿಥ್ಯೂಸ್, ಆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಕದ್ದು ತಂದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಒಮ್ಮೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾರರು, ಸ್ವತಃ ಸ್ಯೂಸ್ ಕೂಡ! ಆದ್ದರಿಂದ ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಪ್ರೊಮಿಥ್ಯೂಸ್, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು, ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಕದ್ದು, ಅದನ್ನು ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಭೂಮಿಗೆ ತಂದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ. ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ : ಚೇತನಾ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಪ್ರೊಮಿಥ್ಯೂಸ್ ಗ್ರೀಕ್ ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖನಾದವನು. ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಈತನ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವೂ ‘ದೂರದರ್ಶಿ’, ‘ಭವಿಷ್ಯದ್ದರ್ಶಿ’ […]

ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಹೊತ್ತ ಹರಕೆಯನ್ನು ಗಂಡಾಗಿ ತೀರಿಸಿದ ಐಫಿಸ್ : ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು ~ 34

ಇದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಕಥೆ. ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಐಫಿಸ್, ಮದುವೆಯ ಹಿಂದಿನ ಗಂಡಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟುಹೊಂದಿದ ಕಥೆ. ಇದೆಲ್ಲ ನಡೆದಿದ್ದು ಹೀಗೆ… ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ: ಚೇತನಾ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಫೀಸ್ಟಸ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಲಿಗ್ಡಸ್, ಕಡು ಬಡವನಾಗಿದ್ದ. ಟೆಲಿಥೂಸ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ. ಅವಳು ತುಂಬು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಲಿಗ್ಡಸ್ ಚಿಂತಾಕ್ರಾಂತನಾಗಿ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಕೈಹೊತ್ತು ಕುಳಿತುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೀಯ ಎಂದು ಹೆಂಡತಿ ಕೇಳಿದರೆ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದು ತಲೆಯಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಗಂಡನ ಅನ್ಯಮನಸ್ಕತೆಯಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡ ಟೆಲಿಥೂಸ ಒಂದು ದಿನ ಅವನನ್ನು […]

ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಬದುಕಿಸಿಕೊಂಡ ಅಸ್’ಕ್ಲೀಪಿಯಸ್ : ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು ~ 33

ಅಪೋಲೋನ ಅವಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರಳಾಗಿ ಸತ್ತ ಕೊರೊನಿಸಾಳ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಹರ್ಮಿಸ್ ಬದುಕಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು (ಕೊಂಡಿ ಇಲ್ಲಿದೆ: ) ಓದಿದ್ದೀರಿ. ಮುಂದೆ ಈ ಮಗುವೇ ದೇವ ವೈದ್ಯ ಅಸ್’ಕ್ಲೀಪಿಯಸ್ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಕಥನದ ಒಂದು ಪಠ್ಯ. ಪಾಠಾಂತರದ ಪ್ರಕಾರ ಬೇರೊಂದೇ ಕಥೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಹೀಗಿದೆ: ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ : ಚೇತನಾ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಉತ್ತರ ಥೆಸಲಿಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಪಿತ ಜನಾಂಗದ ಪಾರಮ್ಯವಿತ್ತು. ದೊರೆ ಫ್ಲೆಜಿಯಸ್ ಅದರ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ಆತನ ಮಗಳು ಕೊರೊನಿಸಾ ಪರಮ ಸುಂದರಿ. ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯದ […]