ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಧಾರ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಪೋಷಕರು, ಗುರುಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ,ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದೂ ಜ್ಞಾನದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ । ಡಾ. ಸಹನಾ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ
ಒಂದು ದಿನ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಶಿಷ್ಯನು ತನ್ನ ಝೆನ್ ಗುರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಿರಿದಾದ ಮರದ ಸೇತುವೆಯ ಬಳಿ ಬಂದನು. ಸೇತುವೆಯ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದಪ್ಪವಾದ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಶಿಷ್ಯನು ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು. ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ಭಯದಿಂದ ಇಡುತ್ತಾ, ಹಗ್ಗವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ದಾಟಿದನು. ಇನ್ನೊಂದು ದಡವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಅವನು ದೀರ್ಘ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟನು.
ಗುರುಗಳು ಕೇಳಿದರು, “ಹಗ್ಗವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಏಕೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೆ?”
ಶಿಷ್ಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು, “ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯದೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ ಎಂದು ಭಯವಾಯಿತು.”
ಗುರುಗಳು ಮೃದುವಾಗಿ ನಕ್ಕರು. “ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿನ್ನನ್ನು ದಾಟಿಸಿದ್ದು ಆ ಹಗ್ಗವೇನಾ… ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಭಯವೇ ಅದನ್ನು ಬಿಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತೇ?”
ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಗುರುಗಳು ಮತ್ತೆ ಅವನನ್ನು ಅದೇ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನಡೆಯಲು ಹೇಳಿದರು.
ಈ ಬಾರಿ ಗಾಳಿ ಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು. ಸೇತುವೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಶಿಷ್ಯನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ ನಡೆದನು. ಇಬ್ಬರೂ ಮತ್ತೊಂದು ದಡವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಗುರುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಗ್ಗದ ಗಂಟನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಶಿಷ್ಯನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕೇಳಿದನು, “ಗುರುಗಳೇ! ಹೀಗೆ ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ? ಈ ಹಗ್ಗ ಇತರರಿಗೂ ಬೇಕಾಗಬಹುದು.”
ಗುರುಗಳು ಶಾಂತವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರು,”ಹೌದು, ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ನಡೆಯಲು ಕಲಿತ ನಂತರವೂ ಅವರು ಅದನ್ನೇ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ….ಆ ಹಗ್ಗವೇ ಒಂದು ದಿನ ಅವರ ದುರ್ಬಲತೆಯಾಗುತ್ತದೆ.”
ಶಿಷ್ಯನು ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು. ಗುರುಗಳು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು ,”ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಅವಲಂಬನೆ, ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.”
“ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾಲಿಗೆ ಊರುಗೋಲು ಅಗತ್ಯ.”
“ಆದರೆ ಕಾಲು ಗುಣವಾದ ನಂತರವೂ ಊರುಗೋಲನ್ನು ಬಿಡದೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರೆ, ಅದು ನಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದನ್ನೇ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.”
ಆ ಮಾತು ಶಿಷ್ಯನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ತಟ್ಟಿತು.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು, ಈಗ ತನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು.
***
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಧಾರ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಪೋಷಕರು, ಗುರುಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ,ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದೂ ಜ್ಞಾನದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೇತುವೆಯೂ ದಾಟುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ನಡೆಯುವುದಕ್ಕಲ್ಲ.
೧. ಎಲ್ಲರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದು
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇತರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳದೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಧೈರ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಗ್ಗ: ಇತರರ ಒಪ್ಪಿಗೆ.
ಝೆನ್ ಪಾಠ: ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಿವೇಕದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಾಗಲೇ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
೨. ಆರಾಮದ ವಲಯವನ್ನು ಬಿಡಲು ಭಯ
ಪರಿಚಿತ ಜೀವನವೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡದೇ ಇರುವುದು.
ಹಗ್ಗ: ಆರಾಮದ ವಲಯ.
ಝೆನ್ ಪಾಠ: ಖಚಿತತೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿದಾಗಲೇ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
೩. ಗುರುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬನೆ
ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉತ್ತರಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಗುರುಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಹಗ್ಗ: ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ.
ಝೆನ್ ಪಾಠ: ಒಳ್ಳೆಯ ಗುರು ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
೪. ಒಂದು ವಿಫಲತೆಯ ನಂತರ
ಒಂದು ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೆದರುತ್ತಾನೆ.
ಹಗ್ಗ:ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಭಯ.
ಝೆನ್ ಪಾಠ: ನಿಜವಾದ ಗುಣಮುಖತೆ ಎಂದರೆ ಮತ್ತೆ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವುದು.“ಹಗ್ಗದ ಆಸರೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರೆಗೆ ಅದರ ಮೌಲ್ಯವಿರುತ್ತದೆ; ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ದೃಢವಾದಾಗ, ಅದನ್ನು ಬಿಡುವುದರಲ್ಲೇ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವಿರುತ್ತದೆ.”
(ಲೇಖಕರು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು)
