ನಿಜವಾದ ಶಾಂತಿ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ...। ಡಾ. ಸಹನಾ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ
ಒಬ್ಬ ಯುವ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಅವನು ಮಠಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಂದ ದಿನ, ಝೆನ್ ಗುರುಗಳು ಸುಂದರವಾದ ಒಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಅದು ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅದನ್ನು ಜೋಪಾನವಾಗಿ ತೊಳೆದು, ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. “ಇದು ಒಡೆದರೆ?” ಎಂಬ ಭಯ ಸದಾ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ, ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರು ತರಲು ಹೋಗಿದ್ದಾಗ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವನ ಕೈ ಜಾರಿ ಪಾತ್ರೆ ಬಿತ್ತು. ಟಕ್!
ಪಾತ್ರೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಅದರ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ಬಿರುಕು ಮೂಡಿತು. ಶಿಷ್ಯನ ಹೃದಯವೇ ಒಡೆದಂತಾಯಿತು. ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಗುರುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿದ.
“ಗುರುಗಳೇ,” ಎಂದು ದುಃಖದಿಂದ ಹೇಳಿದ, “ನಾನು ನಿಮ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕವನಾಗಲಿಲ್ಲ. ನೀವು ಕೊಟ್ಟ ಅಮೂಲ್ಯ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟೆ.”
ಗುರುಗಳು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಮೌನವಾಗಿ ನೋಡಿದರು. ನಂತರ ಶಾಂತವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು,
“ಅದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಒಂದು ಕಪ್ ಚಹಾ ಸುರಿದುಕೊಡು.”
ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಗುರುಗಳ ಮಾತಿನಂತೆ ಚಹಾವನ್ನು ಸುರಿದನು. ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕು ಇದ್ದರೂ ಚಹಾ ಹೊರಗೆ ಸೋರಲಿಲ್ಲ. ಗುರುಗಳು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಅದರ ಬಿರುಕನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಗುತ್ತ ಹೇಳಿದರು,
“ನಿನ್ನೆ ನೀನು ಈ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಅದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇಂದು ಅದನ್ನು ಅದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಅಪರಿಪೂರ್ಣ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೀತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?”
ಶಿಷ್ಯ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತ. ಗುರುಗಳು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.
“ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ನಾವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಲು ಜೀವನವಿಡೀ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬದಲಾವಣೆ ಎನ್ನುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಬರುವ ಅತಿಥಿ.”
ಅವರು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಶಿಷ್ಯನ ಕೈಗೆ ಮರಳಿ ನೀಡಿದರು.
“ಇಂದಿನಿಂದ ಇದು ನಿನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲ. ಇದು ನಿನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುರು.”
ಆ ದಿನದಿಂದ ಶಿಷ್ಯನು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಳಸತೊಡಗಿದನು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಒಂದು ದಿನ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಡೆದುಹೋಯಿತು.
ಅವನು ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಕೇವಲ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಪಾತ್ರೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಪಾಠವನ್ನು ಅವನು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಲಿತಿದ್ದ.
******************************************
ಶಿಷ್ಯನ ನೋವಿಗೆ ಕಾರಣ ಪಾತ್ರೆಯ ಬಿರುಕು ಅಲ್ಲ, ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವನ ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಅವನ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ಝೆನ್ ತತ್ವ ಹೇಳುವುದು ಏನೆಂದರೆ-
ಜೀವನವೇ ಒಂದು ಬಿರುಕು ಬಿದ್ದ ಪಾತ್ರೆಯಂತಿದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಯೋಜನೆಗಳು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಕನಸ್ಸುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನಾವು ಬಯಸಿದಂತೆ ನೆರವೇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾದ ಶಾಂತಿ ಈ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಜಪಾನಿನ ವಾಬಿ-ಸಾಬಿ (Wabi-Sabi) ತತ್ವವು ಇದೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ- ಅಪೂರ್ಣತೆ, ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಡಗಿದೆ.
1. ಒಂದು ಅಂಕದಿಂದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ತಪ್ಪಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ:
ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತುಂಬಾ ಶ್ರಮಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಂಕದಿಂದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಕೈ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ತಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲನಾದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಬಿರುಕು: ಪರಿಪೂರ್ಣ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.
ಝೆನ್ ಪಾಠ: ಒಂದು ಅಪೂರ್ಣ ಫಲಿತಾಂಶ ನಿನ್ನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
2. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ತಪ್ಪು:
ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಅದನ್ನೇ ನೆನೆದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಕಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಬಿರುಕು: ಒಂದು ತಪ್ಪು.
ಝೆನ್ ಪಾಠ: ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡದವರು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಲೇ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
3. ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂದೆ–ತಾಯಿ:
ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಸದಾ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಬಿರುಕು: ಕಾಲದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ.
ಝೆನ್ ಪಾಠ: ಬದಲಾಗದ ಜೀವನವನ್ನು ಬಯಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಇಂದಿನ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬದುಕುವುದು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
“ಜೀವನವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುತ್ತದೆ.”
(ಲೇಖಕರು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು)
ಅರಳಿಮರ 