ಝಾಝೆನ್ ಎನ್ನುವುದು ಝೆನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತರಣೆ… । ಸಂಗ್ರಹ – ಅನುವಾದ : ಚಿದಂಬರ ನರೇಂದ್ರ
ಝೆನ್ ಎನ್ನುವುದು ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾಡುವ ಧ್ಯಾನ. ಮುಂಜಾನೆ ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸಮುದ್ರದ ದಡದಲ್ಲೋ, ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೋ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಂತೆಯೇ ಒಂದು ಚಟುವಟಿಕೆ ಮಾತ್ರ. ನೀವು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕೆಂದರ್ಥವಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಝಾಝೆನ್ ಎಂದರೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ. ಅಂದರೆ, ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು.
ಝೆನ್ ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಲು ದಿನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ. ಆದರೆ ಝಾಝೆನ್ ಎಂದರೆ ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳೂ, ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೀರಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು.
ನಿಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಣಿಸಬೇಕು. ನೀವು ನಡೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾಗಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೌಂದರ್ಯ, ಸೌಮ್ಯತೆ, ಸತ್ಯ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತತೆಯ ಭಾವ ಇರಬೇಕು.
ಹೀಗಾಗಿ, ಝಾಝೆನ್ ಎನ್ನುವುದು ಝೆನ್ನ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತರಣೆ. ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳೂ ಝೆನ್ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದೇ ಝಾಝೆನ್.
ಈ ಝಾಝೆನ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದಲೇ ಮಠಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಏಕೆಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳೂ ಝೆನ್ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕೆಲಸಗಳ ನಡುವೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಜಾಗೃತಿಯ ಅಂತರಂಗದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಮಠಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.
ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಬಯಸುವ ಜನರು ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲದ ಪರವಾಗಿ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಂದಿನ ಸಮಾಜ ಅರಿತುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬುದ್ಧನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮಟ್ಟ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಮೇಲೇರಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಆ ಕಾಲದ ಜನರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್ಮುಖಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿತ್ತು. ಮನುಷ್ಯನ ನಿಜವಾದ ವಿಕಾಸ ಎನ್ನುವುದು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವರು ಅರಿತಿದ್ದರು.
ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಒಂದು ಶಿಖರವಾಗಬೇಕು. ಮೋಡಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಂತೆ ಅದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಬೇಕು.
ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ಅವನೊಬ್ಬನ ಯಶಸ್ಸಲ್ಲ. ಅದು ಹಿಂದಿನ, ಇಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಮಾನವರ ಯಶಸ್ಸೂ ಹೌದು.
ಏಕೆಂದರೆ, ಅದು ನಮಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ನಾವೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಬುದ್ಧರಾಗಬಹುದು. ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವರು ಬುದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬುದ್ಧನಾಗುವುದು ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವವೇ ಆಗಿದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಸಮಾಜವು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಠಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಾವಿರಾರು ಮಠಗಳಿದ್ದವು. ಸಾವಿರಾರು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಲೌಕಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜ ಅವರಿಗೆ ಆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.
ಸಮಾಜ ಅವರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತು:
“ನಾವು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದೇವೆ. ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಒದಗಿಸುತ್ತೇವೆ. ನೀವು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ನಿಮ್ಮ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮೊಬ್ಬರ ಯಶಸ್ಸಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಬುದ್ಧರಾದರೆ, ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಒಂದು ಹಂತ ಮೇಲೇರಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.”
ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಒಳನೋಟವಾಗಿತ್ತು.
ಸಾವಿರಾರು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಮಠಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಮಾಜವೇ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಮಾಜ ಪೂರೈಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಇಂದು ಅಂತಹ ಸಮಾಜವೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೂ ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧನು ಅಡಗಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಇಂದು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ.
ಇಂದು ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಆಲೋಚನೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪದಂತೆ, ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಒಂಟಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಅದು.
ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸಂಬದ್ಧ.
ದ್ವೀಪಗಳೂ ಸಹ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ನೋಡಿದರೆ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಭೂಖಂಡದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದಷ್ಟೇ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು. ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜೀವಮೂಲವೂ ಒಂದೇ.
ಅಂದಿನ ಜನರದು ಎಂತಹ ಅದ್ಭುತವಾದ ಒಳನೋಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ, ಅವರು ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟಿಬೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬವೂ ತನ್ನ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಮಠಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮಗು ಮಠದಲ್ಲಿ ಝಾಝೆನ್ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಇಂದು ಅಂತಹ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ನಾನು ಕೆಲವು ವಿಭಿನ್ನ ಧ್ಯಾನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ನೀವು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಾ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನರಾಗಿರಬಹುದು.
ಮಠಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು, ನಿಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಅಂತಹ ಸಮಾಜವೇ ಇಲ್ಲ.
ನೀವು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಾ, ನಿಮ್ಮೊಳಗೆ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಅಗ್ನಿಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಜಾಗೃತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
– ಓಶೋ / Joshu: The Lion’s Roar

