ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತೈದೆಯರಿಗೆ ‘ಬಾಗಿನ’ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರವಾದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು (ಗೌರಿ) ತನ್ನ ತವರು ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದಿನವೇ ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ. ಈ ದಿನದಂದು ಮನೆಗೆ ಬರುವ ಮುತ್ತೈದೆಯರನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಗೌರಿದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಬಾಗಿನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ‘ಮೊರ’ದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊರವು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಲಹುತ್ತದೆ. ಬಾಗಿನ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ದಾಂಪತ್ಯ ಸುಖ, ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಆಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಕಲ ಸೌಭಾಗ್ಯಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಬಾಗಿನದಲ್ಲಿ ಹಾಕುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಬಿದಿರಿನ ಮೊರಗಳಿಗೆ ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ, ಒಂದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಮತ್ತೊಂದರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಬಾಗಿನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಗಿನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು:
* ಸೌಭಾಗ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳು: ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಬಳೆಗಳು, ಕನ್ನಡಿ, ಬಾಚಣಿಗೆ, ಕಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಿಚ್ಚೋಲೆ.
* ಮಂಗಳಕರ ವಸ್ತುಗಳು: ವೀಳ್ಯದೆಲೆ, ಅಡಿಕೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು).
* ವಸ್ತ್ರ: ರವಿಕೆ ಕಣ (Blouse piece).
* ಧಾನ್ಯಗಳು: ಅಕ್ಕಿ, ತೊಗರಿಬೇಳೆ, ಕಡಲೆಬೇಳೆ, ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ, ಹೆಸರುಬೇಳೆ ಮುಂತಾದ ನವಧಾನ್ಯಗಳು (ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾನ್ಯವೂ একেಕೊಂದು ಗ್ರಹ ಮತ್ತು ದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ).
* ಸಿಹಿ: ಬೆಲ್ಲದ ಅಚ್ಚು.
* ಕಾಣಿಕೆ: ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣೆ.
ಬಾಗಿನವನ್ನು ನೀಡುವಾಗ “ಮುತ್ತೈದೆಗೆ ಬಾಗಿನ, ಗೌರಿಗೆ ಬಾಗಿನ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುತ್ತೈದೆಯರ ಸೆರಗಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಗೌರಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹಲವಾರು ಶುಭ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗಿನ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಬಾಗಿನ ನೀಡುವ ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳು:
* ತವರು ಮನೆ ಬಾಗಿನ: ಮದುವೆ, ಸೀಮಂತ (ಬಳೆಶಾಸ್ತ್ರ), ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತವರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಪೋಷಕರು ಈ ಬಾಗಿನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಗಂಡನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಗಳು ಸದಾ ಸುಖ, ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಇರಲಿ ಎಂಬ ಹೆತ್ತವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಹಾರೈಕೆಯನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
* ಮುತ್ತೈದೆ ಬಾಗಿನ: ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತ, ಮಂಗಳಗೌರಿ ವ್ರತ, ನವರಾತ್ರಿ, ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ರವಾರಗಳು ಮತ್ತು ತುಳಸಿ ಪೂಜೆಯಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಬರುವ ಮುತ್ತೈದೆಯರಿಗೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದ ಮುತ್ತೈದೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದೇವಿಯನ್ನು (ಲಕ್ಷ್ಮಿ/ಗೌರಿ) ಕಂಡು, ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸುವ ಭಾವನೆ ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ.
* ನದಿಗೆ ಬಾಗಿನ: ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಾಗಿ ಜಲಾಶಯಗಳು (ಕಾವೇರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ ಇತ್ಯಾದಿ), ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳು ತುಂಬಿದಾಗ ಅಥವಾ ಪುಷ್ಕರದಂತಹ ಪುಣ್ಯಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಜಲದೇವತೆಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನದಿಗೆ ಬಾಗಿನ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಡಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಳೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಇದಾಗಿದೆ. ನದಿಗೆ ಬಾಗಿನ ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಮೊರದ ಬಾಗಿನದ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಸೀರೆಯನ್ನೂ ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ.

ಬಾಗಿನದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥ:
ಬಾಗಿನವು ಕೇವಲ ವಸ್ತುಗಳ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಮಗ್ರಿಯೂ ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ:
* ಅಕ್ಕಿ: ಇದು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯ ಸಂಕೇತ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಅನ್ನ-ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಕೊರತೆಯಾಗದಿರಲಿ ಮತ್ತು ಬದುಕು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
* ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು (ತೊಗರಿ, ಕಡಲೆ, ಹೆಸರು, ಉದ್ದು): ಇವು ನವಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ನವಗ್ರಹ ದೋಷಗಳ ನಿವಾರಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
* ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮ: ಮುತ್ತೈದೆತನ, ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ದಾಂಪತ್ಯ ಸುಖದ ದ್ಯೋತಕ.
* ಬಳೆ, ಬಿಚ್ಚೋಲೆ, ಕನ್ನಡಿ, ಕಾಡಿಗೆ, ಬಾಚಣಿಗೆ: ಇವು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳು. ಹೆಣ್ಣಿನ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ, ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ.
* ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ: ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ‘ಪೂರ್ಣಫಲ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೈಗೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವೇರಲಿ ಎಂಬುದರ ಸಂಕೇತವಿದು.
* ಬೆಲ್ಲದ ಅಚ್ಚು: ಬದುಕು ಸದಾ ಬೆಲ್ಲದಂತೆ ಸಿಹಿಯಾಗಿರಲಿ, ದಾಂಪತ್ಯ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ-ವಿಶ್ವಾಸ ತುಂಬಿರಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
* ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ: ಮಂಗಳಕರವಾದ ತಾಂಬೂಲ. ಇದು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಶುಭ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
* ರವಿಕೆ ಕಣ (ವಸ್ತ್ರ): ಗೌರವ, ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ವಸ್ತ್ರದ ಸಂಕೇತ.
* ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು): ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕೃಪೆ, ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶುಭದ ಸಂಕೇತ. ತಾಜಾ ಹೂವುಗಳು ಜೀವನದ ತಾಜಾತನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿದಿರಿನ ಮೊರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ. ಬಿದಿರು ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ವೃಕ್ಷ, ಇದು ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊರವು ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು (ತೌಡು) ಕೇರಿ ಹೊರಹಾಕಿ, ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು (ಕಾಳು) ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಾಗಿನದ ಹಾಡು

ಕನ್ನಡದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲಿನ ಮುಂದೆ, ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮುತ್ತೈದೆಯರಿಗೆ ಬಾಗಿನ ಕೊಡುವಾಗ ಹಾಡುವ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ತ್ರಿಪದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಬಾಗಿನದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಜನಪದ ಗೀತೆಯ (ತ್ರಿಪದಿಗಳ) ಸಾಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಹಸಿರು ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು ಹಣೆತುಂಬ ಕುಂಕುಮ
ಬಿದಿರು ಮೊರದಾಗ ಬಾಗಿನವ – ತಂದೆನಮ್ಮ
ಮುದದಿಂದ ನೀನೊಲಿದು ಪಡೆಯಮ್ಮ

ಅಕ್ಕಿ ಬೇಳೆ ಬೆಲ್ಲ ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮ
ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲಿ ತಂದೆ ಬಾಗಿನವ – ಗೌರಮ್ಮ
ಮುತ್ತೈದೆತನವ ನೀ ಕಾಪಾಡು

ಒಂದನೇ ಬಾಗಿನ ಒಲಿದು ನಾ ಕೊಡುವಾಗ
ಬಂದಳು ಗೌರಮ್ಮ ಮನೆಗಾಗ – ನಲಿದು
ತಂದಳು ಸೌಭಾಗ್ಯ ನಮಗಾಗ

ಮುತ್ತೈದೆ ಬಂದು ಮೊರದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿನ
ಇತ್ತು ಹರಸಿದಳು ಹರುಷದಲಿ – ತವರಿಗೆಲ್ಲ
ಸಂಪತ್ತು ಸಿರಿ ಒಲಿದು ಬರಲೆಂದು

ಮೊರತುಂಬ ಕಾಳು, ಮುಖತುಂಬ ಕಳೆಬೀರು
ಸಿರಿಗೌರಿ ಬಂದಳು ನಮ್ಮನೆಗೆ – ತಾಯಿಗೆ
ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮದ ಬಾಗಿನವ ಕೊಡಿರಮ್ಮ

ಗೀತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಭಾವ:
ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ತಮ್ಮದೇ ಮನೆಯ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳಾಗಿ, ತವರಿಗೆ ಬಂದ ಮಗಳಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಅವಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಹಸಿರು ಬಳೆ, ಕುಂಕುಮ, ನವಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿದಿರಿನ ಮೊರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಕೊಡುವ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಈ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. “ಬಾಗಿನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನಮ್ಮ ತವರು ಮನೆಗೆ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಮುತ್ತೈದೆತನಕ್ಕೆ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸು” ಎಂಬ ಮುಗ್ಧ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಈ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ.