ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವು ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂಭವನೀಯ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ನಾವು ಹೇಳಬಹುದು; ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಚಿತತೆ ನಮಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ… । ಸಂಗ್ರಹ – ಅನುವಾದ : ಚಿದಂಬರ ನರೇಂದ್ರ

ನಾನು ಜೇಮ್ಸ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಬ್ ಕ್ವಿಜ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಜೇಮ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮನುಷ್ಯ, ಮತ್ತು ಕ್ವಿಜ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಅವನು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉತ್ತರ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ ತಾನು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯಾವಾಗಲೂ 100% ಖಚಿತ ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ತಾನು ಸರಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು 100% ಖಚಿತನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವನು ಸದಾ 100% ಸಮಯ ಸರಿಯಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜೇಮ್ಸ್ ಜೊತೆ ಇರುವುದು ತುಂಬಾ ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ತಾನು ತಪ್ಪಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಚರ್ಚೆ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಾಸಿಮೊ ಪಿಗ್ಲಿಯುಚ್ಚಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕಾರಣವಾಗಿಯೇ ಅವನು ಒಬ್ಬ ದುರ್ಬಲ ಚಿಂತಕನೂ ಆಗಿದ್ದ.

ಮೊನ್ನೆ ಒಂದು ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಾಸಿಮೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಶಯವಾದದ (ancient scepticism) ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದೆ. ಸಂಶಯವಾದಿಗಳು ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು 100% ಖಚಿತವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಬದುಕುವ ಕಲೆ ಎಂದರೆ ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ (probabilities) ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು. ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವು ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂಭವನೀಯ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ನಾವು ಹೇಳಬಹುದು; ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಚಿತತೆ ನಮಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೇಮ್ಸ್‌ನಂತಹ ಜನರ ಈ 100% ಖಚಿತತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂದರೆ ಅದು ನಮ್ಮ ಬೆಳೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೇ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಮಾಸಿಮೊ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ :

“Bayes ಪ್ರಮೇಯ (Bayes’ theorem) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸತ್ಯವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಂದಾಜನ್ನು, ಅಂದರೆ ನಿಮ್ಮ prior probability ಯನ್ನು, ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಹಂತದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ. ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ಆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ posterior probability ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಅದು ನವೀಕರಿಸಲಾದ ಸಂಭವನೀಯತೆ. ನಂತರ ಆ ನವೀಕರಿಸಲಾದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೊಸ prior probability ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ Bayes ಪ್ರಮೇಯದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು 0% ಅಥವಾ 100% ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದರೆ, ನಂತರ ಎಷ್ಟೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಬಂದರೂ ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೂ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಮೂಲತಃ ನೀವು, ನಂಬಿಕೆಯ (faith) ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ!

ಆದ್ದರಿಂದ, 100% ಖಚಿತತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಯಾರ ಬಗ್ಗೆಯಾದರೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ, ಚರ್ಚೆಗೆ, ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಹ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದುಬಿಡುವುದೇ ಉತ್ತಮ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಆ ಜೇಮ್ಸ್‌ಗಳೆಲ್ಲ, ‘ನಾನು 100% ಖಚಿತ’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಜನರು, ಬಹುಶಃ ಆ ಕ್ವಿಜ್‌ನ್ನು ಅವರು ತಾವು ಒಬ್ಬರೇ ಆಡಿಕೊಂಡರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.”