ಹೆರಾಕ್ಲಿಟಸ್ನ ವಾದವೇನೆಂದರೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ವಿರೋಧಾಭಾಸದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗದ ಏಕೈಕ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಬದಲಾವಣೆ… । ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ: ಚಿದಂಬರ ನರೇಂದ್ರ
ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ತೆರೆದು ನೋಡಿದಾಗ, ನಿಮಗೆ ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತನ ಪೋಸ್ಟ್ವೊಂದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಈಗ ಅವನು ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತನಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ನೀವಿಬ್ಬರೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ದೂರವಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಇಂದು ನಿಮಗೆ ಪರಿಚಯವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನೀವೂ ಸಹ ಬದಲಾಗಿದ್ದೀರಿ.
ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಜೀವನ ಎಷ್ಟೊಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅಚ್ಚರಿಪಡುವುದು ಸಹಜ. ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಸಂಬಂಧ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಕೊನೆಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಇಪ್ಪತ್ತರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಕಂಡಿದ್ದ ಕನಸುಗಳು, ಮೂವತ್ತರ ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ನಿಮಗೇ ಮುಜುಗರ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಹೆರಾಕ್ಲಿಟಸ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:
“ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಒಂದೇ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕಾಲಿಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದು ಅದೇ ನದಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ, ಅವನೂ ಅದೇ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.”
ಹೆರಾಕ್ಲಿಟಸ್ನ ವಾದವೇನೆಂದರೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ವಿರೋಧಾಭಾಸದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗದ ಏಕೈಕ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಬದಲಾವಣೆ. ನದಿ ನೋಡಲು ಅದೇ ನದಿಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನಶಿಸುತ್ತವೆ; ಹೊಸ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಸುಕಾಗುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ರೂಪವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಆದರೂ, ನಾವು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಸಹಜ ಸಂಗತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಗುರುತು, ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಕಠಿಣ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಅವು ನೆರವೇರದಿದ್ದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನೇ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲದ ಹಿಂದಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ದ್ವೇಷವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಯಾರಾದರೂ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅವರು ನಮಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಆದರೆ ಹೆರಾಕ್ಲಿಟಸ್ನ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಂತ್ವನವೂ ಇದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಬದಲಾವಣೆ ಎನ್ನುವುದು ವೈಫಲ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಸಹಜ. ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗಳು ಜೀವನದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.
ನೀವು, ನಾನು, ಎಲ್ಲರೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತೇವೆ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನದಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ. ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ. ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವೂ, ಎಲ್ಲರೂ, ಮತ್ತು ನೀವೂ ಸಹ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೀರಿ.
