“ನಾನು” ಮತ್ತು “ಇತರರು” ಎನ್ನುವುದರ ನಡುವೆ ನಾವು ಮಾಡುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೂ, “ಜೀವನ” ಮತ್ತು “ಮರಣ”ದ ನಡುವೆ ನಾವು ಎಳೆಯುವ ಗಡಿಗಳೂ, ನಮ್ಮ ಸೀಮಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಭ್ರಮೆಗಳಷ್ಟೇ ಆಗಿರಬಹುದು । ಸಂಗ್ರಹ – ಅನುವಾದ : ಚಿದಂಬರ ನರೇಂದ್ರ

ಮರಣವು ಕೊನೆಯಲ್ಲವಾದರೆ ಹೇಗೆ? ಅದು ನೀವು ಬಯಸುವ ರೀತಿಯ ಅಂತ್ಯವಾಗಿರದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಮರಣವು ನಿಮ್ಮ ಕಥೆಯ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ? ಸ್ಪಿನೋಜಾದ ಏಕತತ್ತ್ವವಾದದ (Monism) ಪ್ರಕಾರ, ಮರಣಾನಂತರದ ನಿಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದೇನೋ ಇರಬಹುದು.
ಸ್ಪಿನೋಜಾ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮೂಲದ್ರವ್ಯ (Substance) ಎನ್ನುವುದಾಗಿ ವಾದಿಸಿದ.

ನಿಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಆಲೋಚನೆಗಳೂ ಈ ಒಂದೇ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಈ ಶಾಶ್ವತ, ಅನಂತ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ, ನಾವು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ “ಮೋಡ್‌ಗಳು” (Modes). ಅಂದರೆ, ಮೂಲಭೂತ ವಾಸ್ತವದ ಮೇಲೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು.
ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೀವು ಆ ಅನಂತ ವಾಸ್ತವದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾತ್ರ.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನೀವು ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತೀರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಲೆಗಳಂತೆ. ಅಲೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ದಿನ ನಮ್ಮ ಅಲೆಗಳೂ ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ನಾವು ಮತ್ತೆ ಆ ಸಾಗರದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತೇವೆ.

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನೀವು ಅನಂತದ ಒಂದು ಕ್ಷಣಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ. ಆ ಒಂದೇ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಕೊನೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹವು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ನೀವು ಮತ್ತೆ ಆ ಮಹಾಸಾಗರದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುತ್ತೀರಿ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪಿನೋಜಾ ನಮಗೆ “ಶಾಶ್ವತತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ” ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, “ನಾನು” ಮತ್ತು “ಇತರರು” ಎನ್ನುವುದರ ನಡುವೆ ನಾವು ಮಾಡುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೂ, “ಜೀವನ” ಮತ್ತು “ಮರಣ”ದ ನಡುವೆ ನಾವು ಎಳೆಯುವ ಗಡಿಗಳೂ, ನಮ್ಮ ಸೀಮಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಭ್ರಮೆಗಳಷ್ಟೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ನೀವು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ. ನೀವು ಎಂದರೆ, ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ವಿಶ್ವವೇ.

ಒಂದು ದಿನ ನೀವು ಮತ್ತೆ ಆ ಅನಂತ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುತ್ತೀರಿ. ಅದು ಒಂದು ನಷ್ಟದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಅನಂತವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪಾಂತರವಾಗಿ. ನೀವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಅಳಿದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ರೂಪ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.