ಝೆನ್ ಗುರು ಹೇಳುವ ಸಂದೇಶವೇನೆಂದರೆ, ‘ಅಹಂಕಾರ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದು’. ಹಳೆಯ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು, ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು... । ಡಾ. ಸಹನಾ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ
ಒಮ್ಮೆ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಝೆನ್ ಗುರು ‘ನಾನ್-ಇನ್’ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಹೋದರು. ಆ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿತ್ತು. ಝೆನ್ ಗುರುಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ತಮಗೆ ಝೆನ್ ತತ್ವವನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಆಸೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಗುರುಗಳ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತ ತಕ್ಷಣವೇ ತಾವು ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಧರ್ಮ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದರು.
ಝೆನ್ ಗುರು ನಾನ್-ಇನ್ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಗುರುಗಳು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಕಪ್ಪಿಗೆ ಚಹಾ ಸುರಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕಪ್ ತುಂಬಿತು. ಆದರೂ ಅವರು ಸುರಿಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಚಹಾ ಕಪ್ನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ ತಟ್ಟೆಗೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ, ನಂತರ ನೆಲದ ಮೇಲೂ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು.
ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಹೇಳಿದರು:
“ಗುರುಗಳೇ, ಸಾಕು! ಕಪ್ ಈಗಾಗಲೇ ತುಂಬಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನೂ ತುಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”
ಗುರು ನಗುಮುಖದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದರು:
“ಈ ಕಪ್ನಂತೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸೂ ಈಗಾಗಲೇ ನಿಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ, ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ತುಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ; ಆಗ ಮಾತ್ರ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ.”
ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮೌನರಾದರು. ತಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳೇ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು.
************************************************************
ನಾವು ಬಹಳ ಬಾರಿ “ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ಗೊತ್ತು” ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತೇವೆ. ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು, ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳು ಅಥವಾ ಇತರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮನಸ್ಸು ತೆರೆದಿರದು. ಆದರೆ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಗಬೇಕಾದರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ “ಕಪ್” ಅನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಪೀಡಿತರಾಗಬಾರದು. ಹೊಸದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು.
ಝೆನ್ ಗುರು ಹೇಳುವ ಸಂದೇಶವೇನೆಂದರೆ, ‘ಅಹಂಕಾರ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದು’. ಹಳೆಯ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು, ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ತಾನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವನು ಹೊಸತನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
- ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಶಿಕ್ಷಕ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
- ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಗೊತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಟಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ.
- ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವೃತ್ತಿಪರನೇ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
- ನಿಜವಾಗಿ ಆಲಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಖಾಲಿ ಕಪ್ ಅಜ್ಞಾನದ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ; ಅದು ಕಲಿಯಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕೇತ. ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಜಾಗ ನೀಡಿದಾಗ ಜ್ಞಾನವು ಸ್ವಯಂ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ.
“ತುಂಬಿದ ಕಪ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಚಹಾ ಸುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಮುಚ್ಚಿದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿನಯದಿಂದಿರಿ, ಕುತೂಹಲದಿಂದಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊಸ ಕಲಿಕೆಗೆ ಸದಾ ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.”
(ಲೇಖಕರು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು)
ಅರಳಿಮರ 