ಬೇರೆಯವರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು । ಡಾ. ಸಹನಾ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ
ಒಂದು ದಿನ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಝೆನ್ ಗುರುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
ಅವನು ಗುರುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದ. ಗುರುಗಳ ಎದುರು ನಿಂತು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಾ ಅವಮಾನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ.
“ನೀನು ಮೂರ್ಖ!”
“ನಿನಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ!”
“ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿರುವುದೇ ಮೂರ್ಖತನ!”
ಹೀಗೆ ಅವನು ಗುರುಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋದ.
ಗುರುಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ತಿರುಗಿ ಏನಾದರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ.
ಆದರೆ ಝೆನ್ ಗುರುಗಳು ಮಾತ್ರ ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರು.
ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡದೆ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದೆ ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಗುರುಗಳ ಈ ಶಾಂತತೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆರಳಿಸಿತು.
ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಕೂಗಿ ಕೂಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅವನೇ ಸುಸ್ತಾದ.
ಆಗ ಅವನು ಗುರುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ:
“ನಾನು ಇಷ್ಟೊಂದು ಹೊತ್ತಿನಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ ನಿಮಗೆ ಕೋಪವೇ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ! ನನ್ನ ಮಾತುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲವೇ?”
ಗುರುಗಳು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕರು.
ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದರು:
“ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿನಗಾಗಿ ಒಂದು ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ ಎಂದುಕೋ. ಆದರೆ ನೀನು ಆ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಆ ಉಡುಗೊರೆ ಯಾರ ಬಳಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ?”
ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಿದ.
“ಅದನ್ನು ತಂದವನ ಬಳಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ,” ಎಂದನು.
ಗುರುಗಳು ತಲೆಯಾಡಿಸಿದರು.
“ಹೌದು. ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.” ನಂತರ ಶಾಂತವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು:
“ನೀನು ಇಂದು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕೋಪ, ನಿಂದನೆ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬಂದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಹಾಗಾದರೆ ಹೇಳು…
ಈಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರುವುದು ಯಾರು?”
ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಉತ್ತರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕ್ಷಣ ಅವನು ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತ. ನಂತರ ತಲೆಬಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದ.
ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ “ಉಡುಗೊರೆ” ಎನ್ನುವುದು ವಸ್ತುವಲ್ಲ. ಅದು ಬೇರೆಯವರು ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಎಸೆಯುವ ಕೋಪ, ಅವಮಾನ, ಟೀಕೆ, ಅಸೂಯೆ, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಮಾತುಗಳ ಸಂಕೇತ. ಯಾರಾದರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ:
“ಅವನು ನನಗೆ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದನಾ? ನಾನೂ ತಿರುಗಿ ಹೇಳಬೇಕು!” ಎಂಬುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ನಾವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅವನು ಒಂದು ಕಟುವಾದ ಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಅಥವಾ ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುವವರು ನಾವು.
ಝೆನ್ ಗುರು ಹೇಳುವುದು ಬಹಳ ಸರಳ:
ಬೇರೆಯವರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.
1. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ:
ಒಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ,
“ಇದು ಸರಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆ ಅಲ್ಲ” ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ.
ತಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸು:
“ಅವರಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡರೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.”
“ಬೇಕೆಂದೇ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದರು.”
“ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ನಾನೂ ಅವರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.” ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬಹುದು.
ಸಭೆ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ಘಟನೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಬದಲಾಗಿ,
“ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿದೆಯೇ? ಇದ್ದರೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಬಿಡುತ್ತೇನೆ.”
ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಅವರ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಮನೆಗೂ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟೀಕೆಯೂ ಅವಮಾನವಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಮಾನಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
2. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಬೈದಾಗ
ಶಿಕ್ಷಕರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ: “ನೀನು ಓದಿನ ಕಡೆ ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ.” ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅದನ್ನು:“ಮೇಡಂಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡರೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.”
“ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.” ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ನೋವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಬದಲಾಗಿ ಅವನು,
“ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆಯೇ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಹೌದಾದರೆ ಟೀಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉಪಯುಕ್ತ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಮಾತಿನಿಂದ ತನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಟೀಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಟೀಕೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿಹೋಗುವುದು ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.
3. ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು
ಕೋಪದಲ್ಲಿರುವ ಮಗು ತಾಯಿಗೆ:
“ನಿಮಗೆ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ!” ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ತಾಯಿ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣ, “ನಿನಗಾಗಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೇ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯಾ?” ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ,ದೊಡ್ಡ ಜಗಳವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬದಲಾಗಿ ತಾಯಿ ಆ ಕ್ಷಣದ ಕೋಪವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅವಮಾನವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ,
“ಈಗ ಅವಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಮಾತನಾಡೋಣ.”ಎಂದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ನಂತರ ಶಾಂತವಾದಾಗ,
“ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾಕೆ ಅನಿಸಿತು?” ಎಂದು ಕೇಳಬಹುದು.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.
4. ವಾಟ್ಸಪ್ಪ್ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ:
ನಾವು ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಅಥವಾ ವಾಟ್ಸಪ್ಪ್ ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಕಟುವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಾವು ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಅವರು ಮತ್ತೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಾವು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುತ್ತೇವೆ.
ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಾಮೆಂಟ್ ನಮ್ಮ ಇಡೀ ದಿನದ ಮನಃಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು:
“ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಏನಾದರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?”
ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮೌನವೇ ಉತ್ತರ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾದವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಾದದಿಂದ ಹೊರಬರುವುದೇ ಗೆಲುವು.
5. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ:
ಯಾರೋ ನಮ್ಮ ವಾಹನವನ್ನು ಓವರ್ಟೇಕ್ ಮಾಡಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ನಾವು ಕೂಡ ಕೋಪದಿಂದ ಹಾರ್ನ್ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರೆ, ಅವರ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಕೋಪ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.
ಅವರು ಐದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ನಾವು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ:
“ಇವತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮೂರ್ಖ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ!” ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.
ಅವರು ತಮ್ಮ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವವರು ನಾವು!
6. ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಸಣ್ಣ ಜಗಳಗಳು:
ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
“ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆಯೇ!”
ಆ ಒಂದು ಮಾತಿಗೆ ನಾವು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತೇವೆ.
“ಆಗ ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದ್ದೆ ನೆನಪಿದೆಯಾ?”
ಈಗ ಜಗಳ ಇಂದಿನ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ನೋವುಗಳೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತವೆ.
ಹಳೆಯ ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ ಯಾರೋ ಕೊಟ್ಟ ಬೇಡವಾದ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಂತೆ.
ಕ್ಷಮಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಲ್ಲ. ಆ ಘಟನೆಗೆ ನಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡದಿರುವುದು.
ಹಾಗಾದರೆ ಯಾರಾದರೂ ಅವಮಾನಿಸಿದಾಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಈ ಕಥೆ “ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅನ್ಯಾಯ, ಕಿರುಕುಳ ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ಅವಮಾನ ಎದುರಾದರೆ ಮೌನವಾಗಿರುವುದೇ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗಡಿ ಹಾಕಬೇಕು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಆದರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮೊದಲು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು:
“ಇದರಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಸತ್ಯವಿದೆಯೇ?”
ಇದ್ದರೆ ಸ್ವೀಕರಿಸೋಣ.
“ಇದು ಕೇವಲ ಅವರ ಕೋಪ ಅಥವಾ ಅಸಮಾಧಾನವೇ?”
ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಯಾರೋ ನಮಗೆ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಮಾತು ಹೇಳಿದರು.
ಅದು ಅವರ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು.
ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ನಮಗಿದೆಯೇ?
ಬೇರೆಯವರು ಏನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಯ್ಕೆ.
ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೋ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕೋ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆ.
ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಯಾರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಯಿಸದ ಜೀವನವಲ್ಲ.
ನಮ್ಮ ಶಾಂತಿಯ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಕೈಗೆ ಕೊಡದಿರುವುದು.
(ಲೇಖಕರು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು)
ಅರಳಿಮರ 